نام دانشجو:            سیروان احمدی

عنوان پروژه:

                روستای هویه(شهرستان سنندج بخش کلاترزان)

شماره دانشجویی:

                   890265416

استاد راهنما:

              سرکار خانم نگین عالی

سال تحصیلی:

               92-93

رشته:

       جغرافیاو برنامه ریزی روستایی

 

 

پیشگفتار: به سبب عمرجوان برنامه ریزی، توسعه این علم درکشور ما نتوانسته جایگاه اصلی خود را بیابد واین چنین است که اولین طرح جامع شهری درغیاب برنامه ریزی در مقیاس ملی ومنطقه ای تهیه میگردد واگر برنامه های 7 ساله و 5 ساله عمرانی را به دلایل مختلف به عنوان برنامه ریزی ملی در نظر بگیریم بعد ازگذشت 28 سال از اولین برنامه ریزی ملی (طرح آمایش سرزمین )هنوز طرحهای منطقه ای زیردست آن کاملا تهیه نشده است.

1) موقعیت طبیعی وجغرافیایی روستای هویه:

روستای هویه در 70 کیلومتری غرب سنندج واقع شده ودارای طول جغرافیایی 46 درجه 42 دقیقه وعرض جغرافیایی35 درجه16 دقیقه می باشد ودرارتفاع 1640 متر از سطح دریا قرار دارد. و در حال حاضر دارای 276 خانوار وبیش از1100 نفر جمعیت می باشد.هویه اگر چه در منطقه ای کوهستانی واقع شده اما در محلی نسبتا"گود ودر دامنه چند کوه مرتفع قرارگرفته است.

مسیر ارتباطی روستا با شهر های سنندج و مریوان از طریق یک جاده فرعی است، که در40 کیلومتری محور سنندج مریوان از مسیر اصلی جدا می شود و قسمتی از ان هنوز خاکی باقی مانده است.

 

2) روستاهای همجوار:

روستاهای همجوار هویه عبارتنداز:

سرهویه (در شمال روستا)

بیساران(در شمال شرقی)

آویهنگ(در جنوب غربی)

 

نام روستا

 

بخش

شهرستان

استان

ارتفاع

طول وعرض جغرافیایی

هویه

کلاترزان

سنندج

کردستان

1640

طو ل46 درجه و42 دقیقه

عرض 35 درجه و16 دقیقه

نمایی  از روستای هویه

 

نمایی از ورودی روستا

 

 3) سابقه تاریخی و قدمت روستا:

اینجانب راجع به تاریخ بنیاد روستای هویه موفق به کسب اسناد مدونی نشدم اما در حفاریهایی که جهت خانه سازی و...انجام گرفته است سفال ها واستخوان های فرسوده وآثار قدیمی که در دل زمین یافت شده اند دال بر قدمت روستا می باشند همچنین وجود زمین های کشاورزی متروکه و آثار جوبهای آب رسانی کهنه وکاریز های سنتی زیر زمینی که در روستا واطراف آن موجود یا پیدا شده اند همگی نمایانگر سابقه بس دیرینه روستا می باشند.علاوه بر این آنچه افراد مسن سینه به سینه ونسل بعد از نسل از گذشتگان خود شنیده و به آنان رسیده این است که تاریخ تاسیس روستا به قبل از اسلام باز میگردد.

 

4)آب و هوا ومنابع طبیعی:

از آنجایی که روستای هویه در دامنه کوههای نسبتا" مرتفعی قرار گرفته است، آب وهوای آن در زمستان سرد و در تابستان معتدل است .کوههای اطراف روستا دارای علفزارهای بسیار سر سبز وگلهای رنگارنگ و گیاهان طبیعی ودارویی  صنعتی و خوراکی می باشند. در چهار جهت روستا دره های وسیع و باز و گاه عمیقی وجود دارد که هر کدام دارای شعبه های متعدد با اسامی وآب وهوای مخصوص به خود و پوشیده از درختان گوناگون و متنوعی می باشد و مسیر این گونه دره ها تحت پوشش سایه درختان انبوه و به ویژه درختان انبوه وتنومندگردوقراردارد.

تصاویری از مناظر طبیعی روستای هویه

 

 

5) شیوه زندگی:

 

شیوه زندگی مردم و تریقه تامین مایحتاج زندگی خود:

 

مردم روستا همانند روستا های همجواربیشتر به شیوه سنتی زندگی می کنند .وبیشتر از کشاورزی باغداری و دامداری امرار معاش می کنند .

 

5.1) کشاورزی:

 

روستا به دلیل کوهستانی بودنش زمین های مسطح کمتری دارد وبه همین دلیل در روستا 2 نوع کشت وجود دارد :

 

1 - کشت آبی

 

2 - کشت دیمی

 

کشت آبی: دراین نوع زمینها انواع درختان مثمر وغیر مثمر(گردو، زردآلو، آلوچه، انار ، به، هلو و...) انواع سیفی جات(سیب زمینی، پیاز، گوجه فرنگی، خیار و...) انواع حبوبات(نخود، لوبیا، عدس و...) و توت فرنگی (اخیرا" پرورش آن در میان مردم رواج پیدا کرده ) کشت و پرورش داده می شود.

 

درگذشته کشاورزان برای چیدن میوه ها از ظروفی استفاده میکردند که به اصطلاح محلی به (دسه وینه) (چنله) معروف هستندوهمچنین برای جابه جا کردن میوه ها از اسب و قاطر استفاده میکردند البته در مورد زمان حال باید گفت که دیگر این روش ها کاربرد خود را از دست داده اند .الان بیشتر حمل ونقل ها به وسیله ماشین آلات انجام میشود.

نمایی از پرورش توت فرنگی در روستای هویه

 

5.2) دامداری:

طریقه دامداری در حال حاضر بر خلاف گذشته محدود میباشد  به طوری که بیشتر مردم فقط به خاطر رفع نیازمندیهای لبنیاتی اقدام به پرورش تعداد محدودی دام میکنند درحالی که در گذشته هر خانواده ده برابر خانواده های امروزی دام داشتند. مردم روستا برای سیر کردن حیوانات خود بعد از اولین ماه بهار آنها را به چراگاه های اطراف روستا میبرند البته این کار توسط فردی انجام میگیرد که مورد اعتماد مردم باشد. فرد مورد نظر در داخل روستا به(شوانه)یا همان چوپان معروف است. چوپان در قبال مبلغی پول حیوانات مردم را به چرا میبرد این کار از اردیبهشت شروع میشود واکثرا" تاآذر ماه ادامه دارد.

شاخص

بخش

تعداد خانوارشاغل

درصد نسبت به..

جمعیت شاغل روستا

جمعیت فعال

کل جمعیت

 

کشاورزی

زراعت

210

230

395

60

دامداری

50

50

86

30

سایر

16

30

42

10

کل

276

310

523

100

توزیع جمعیت در فعالیت های عمده اقتصادی سال92

درصدشاغلین در بخشهای مختلف اقتصادی سال92

 

6) زبان وگویش مردم:

زبان مردم هویه کردی وبا لهجه ژاورودی (اورامی) است. این زبان وبه طور کلی اورامی دارای واژه های متعدد وکاملی است واز لحاظ قواعد دستوری بسیار غنی و وسیع می باشد. با وجود گذشت زمان و تغیر وتحول زیستی واجتماعی ومعاشرت واختلات باقشرهای مختلف جوامع بشری هنوز آن کیفیت تاریخی ولطافت روانی وکلامی سنتی خود را از دست نداده وچیزی از ارزش و اصالت آن کاسته نشده است به طوری که در فزونی واژه ها و اختصار کلمات و جملات پر معنی و رعایت مذکر ومونث بودن و سایر شناسه ها، غنی و پر بار می باشد به طوری که گفته میشود بعد از زبان انگلیسی غنی ترین زبان از لحاظ واژه وکلمه زبان اورامی است.

 

7)دین و عقاید مردم روستا:

قرائن وشواهد گذشته نشان می دهد که مردم هویه قبل از ظهور اسلام بر آیین اهورایی زرتشت بوده اند اما در زمان خلافت حضرت عمر و به دنبال سلسله جنگ های مختلف به طور کلی کردستان و مناطق غربی ایران به تصرف اعراب مسلمان در آمد وبه انقراض دولت ساسانی منتهی شد. مردم روستای هویه همانند سایر روستاهای کرد نشیین دین واحکام دستورات الهی را پذیرفتند.

مردم هویه از لحاظ مذهب به طور کلی اهل تسنن و پیرو اما شافعی هستند.

نمایی از مسجد روستای هویه

 

8) بررسی های اجتماعی:

بررسی تحولات جمعیتی روستا در دوره های مختلف سرشماری:

ویژگی های جغرافیایی ایران چهره های متفاوتی از روستاهای کشور را مو جب گشته و بخصوص در تجمع و تفرق روستاهامیزان جمعیت پذیری هر یک از آنها، معیشت روستائیان و سایر ویژگی های اقتصادی اجتماعی وفرهنگی نقش موثری داشته و گاه موجب تغیرات ناگهانی یا بسیار بطئی شیوه ی زندگی و روابط اجتماعی واقتصادی ساده روستایی گردیده که در این میان جمعیت مهمترین عامل انسانی در شکل گیری روستاها وهمچنین توضیع وتراکم معیشت و توسعه آنهاست .بنابراین برای آگاهی از چگونگی روستاها که اصولا"به منظور توسعه همه جانبه کشور مطرح میگردند مطالعه ی جمعیت ضروری به نظر میرسد.زیرا به لحاظ رسالت جمعیت روستا نشین در راستای فراهم آوردن غذای همگان نه تنها در گذشته بلکه در زمان حاضر و حتی در بین جوامع صنعتی نیز از اولویت خاصی برخوردار است که باید در مطالعه فضای جغرافیایی مورد توجه متخصصین قرارگیرد.

بررسی تحولات جمعیتی روستا بیانگر روند مثبت در دهه های 55-45 و75-65 ومنفی در دهه های  65-55 و 85-75 است روند کاهش جمعیت در دهه ی 85-75 به تبعیت از روند کلان آن در سطح کشور است این زمان مقارن با پایان گرفتن جنگ تحمیلی و آغاز برنامه های سازندگی دولت وقت میباشد که توان اقتصادی کافی جهت نگهداشت جمعیت حاصل از رشد طبیعی رو به کاهش است.

شاخص

سال

جمعیت

خانوار

1383

1294

304

1388

1168

284

1389

1141

285

1390

1134

283

1391

1089

280

1392

1048

276

تحولات جمعیتی روستا در دهه ی 92-83

در سال92 جمعیت روستا1048 نفر است که نسبت به سال 83 کاهش نشان میدهد. تعداد خانوار ها هم کاهش پیدا کرده است.

 

9) ساختار جنسی جمعیت :

در مطالعات جمعیتی شاید مسوله ای که بعد از قدر مطلق جمعیت مورد توجه قرار گیرد ترکیب جنسی جمعیت است.

هدف از آن بررسی وضعیت جمعیت از نظر جنسی و تشخیص وضع فزونی یکی از دو جنس نسبت به هم می باشد. زیرابرتری و فزونی یکی از این دو جنس دارای نتایج دموگرافیک وانعکاس نامشابهی میباشد. سنجس این مسئله به وسیله ی نسبت جنسی امکان پذیر است. این شاخص نسبت مردان را در هر 100 نفر زن نشان میدهد واغلب به صورت درصد بیان میشود.

9.1)عوامل موثر برتغیرات نسبت جنسی عبارتند از:

-عوامل بیولوژیکی وژنتیکی که موجب فزونی موالید پسرو دختر یا بالعکس میگردد.

-عکس العمل های متاوت دو جنس در برابر عواملی که طول مدت زندگی آنها را تحت تاثیر قرار میدهد که شامل عوامل اقتصادی اجتماعی سیاسی فرهنگی وامنیتی است. در سال 92 جمعیت هویه 1048نفر میباشد، از این تعداد492 نفر زن و556 نفر مرد میباشند .که مبیین فزونی مردان (56%)بر زنان (44%)است.تعداد افراد در گروه سنی 14-0 ساله 205 نفرمیباشد واین گروه سنی 7/20%از کل جمعیت را شامل میشود. در گروه سنی 64-15 سال نسبت جنسی724نفر بوده و70%از کل جمعیت را شامل میشود در گروه سنی بالای 65 سال نسبت جنسی119 نفربوده واین گروه سنی3/9% از کل جمعیت را شامل میشود.ارقام گروه های سنی فوق نمایانگر فزونی تعداد مردان نسبت به تعداد زنان است .

 

شرح

گروه های سنی

 

جمع

جمعیت درصد از کل

14-0

64-15

64+

زن

98

356

39

492

44

مرد

107

368

80

556

56

جمع

205

724

119

1048

100

نسبت جنسی

 

 

 

 

-

درصد روستا92

7/20

70

3/9

100

-

 

92

 

10.1) ساختار سنی جمعیت:

 

توزیع جمعیت بر حسب گروه های سنی راساختار سنی ویا ترکیب سنی جمعیت میگویند که یکی از ویژگی های کمی ساختمان جمعیت ها می باشد. جمعیت ایران از نظر ترکیب سنی، جمعیتی است بسیار جوان زیرا در تمام سرشماری ها جمعیت زیر 15سال آن جز در سال 1375 بالای 42%بوده است.

 

برای نمایش ساختمان سنی جمعیت دریک زمان معین از هرم سنی استفاده میشود. هرم سنی از یک سو تاریخ جمعیت را نشان می دهد. یعنی منعکس کننده ی رویداد های اجتماعی اقتصادی خاصی است که در گذشته های تاریخی جامعه اتفاق افتاده است و بر ترکیب جمعیتی کشور موثر واقع شده اند واز سوی دیگر تغیرات ساخت جمعیت را در اثر تولد و مرگ و مهاجرت نمایان می سازد یعنی نمودار وضع جمعیت هر لحظه معین است.

 

بر طبق جدول موجود بیشترین جمعیت بین 15تا 40 سال قرار دارد و کمترین جمعیت هم در گروه سنی بالای 85 و بیشتر قرار دارد.

تمام افراد روستا درتمام گروه های سنی

مرگ و میر در تمام گروه های سنی

 

  

گروه سنی

مرد

زن

جمع

  

مرد

زن

  

4-0

30

27

57

 

 

 

 

 

 

تعداد متولدین این سال:9نفر بوده است

 

9-5

37

37

74

 

 

 

14-10

40

34

74

 

 

 

19-15

79

62

141

 

 

 

24-20

95

54

149

 

 

 

29-25

32

23

55

 

 

 

34-30

38

43

81

 

 

 

39-35

24

30

54

 

 

 

44-40

31

46

77

 

 

 

49-45

23

33

56

1

1

 

54-50

21

21

42

 

 

 

59-55

26

27

53

 

 

 

64-60

26

17

43

 

 

 

69-65

14

20

34

 

 

 

74-70

21

7

28

 

 

 

79-75

10

3

13

 

 

 

84-80

6

7

13

2

1

 

85+

3

1

4

 

 

 

جمع

556

492

1048

3

2

 

  

ترکیب سنی جنسی جمعیت سال1392

 

10.2) مرگ ومیر :

محاسبه نرخ مرگ برای کلیه افراد یک جامعه که در طول سال معینی در معرض خطر مرگ قرار داشته اند نرخ مرگ ومیر عمومی نامیده میشود. نرخ مرگ ومیر عمومی از راه تقسیم تعداد مرگهای یک سال معین بر جمعیت میا نه آن سال به دست می آید که معمولا" برای هزار نفر  یا یکصد نفر از جمعیت محاسبه می شود.

درروستای هویه میزان مرگ ومیر 5 نفر در سال 92 اعلام شده که بر اساس فرمول میزان مرگ و میر 4 در هزار محاسبه گردیده است.

میزان مرگ ومیر عمومی در نواحی روستایی در سال 65، 9/13 و در نواحی شهری 3/8 در هزار اعلام شده است.

 

11) میزان سواد :

از شاخص های جمعیتی مربوط به سواد وآموزش می توان نرخ یا میزان سواد جمعیت را نام برد که عبارت است از نسبت باسوادی مردم در هر 100 نفر از جمعیت 6ساله  وبالاتر نرخ سواد کسری است که صورتش تعداد باسوادان  ومخرجش جمعیت شش ساله و بالاتر همان جمعیت است و بر حسب درصد بیان میگردد.در سال 92 بر طبق آماری که اعلام شده است نزدیک به 76%مردم روستای هویه باسواد هستند که بیشترین نرخ سواد مربوط به مردان است.

 

11.1) اشتغال به تحصیل :

ثبت نام وادامه به تحصیل جمعیت از هر سن وجنس در مدارس و دانشگاه های  کشور را اشتتغال به تحصیل می نامند.

تعداد و مقطع

                                            ابتذایی

جمع

اول                دوم         سوم           چهارم          پنجم         ششم

دختر

6

12

7

4

5

5

39

پسر

2

10

13

6

7

8

46

جمع

8

22

20

10

12

13

85

تعدادجمعیت دانش آموزان با تفکیک جنس در سال

مقایسه تعداد دانش آموزان مقطع ابتدایی به تفکیک جنس

 

12) کاربری آموزشی:

این کاربری شامل یک باب مدرسه ابتدایی مخروبه راهنمایی و دبیرستان است. لازم به یادآوریست که تعداد دانش آموزان مقطع ابتدایی در سال نود ودو 85 نفر است این در حالیست که این رقم برای راهنمایی برای برای دختر وپسر18 نفر است وبرای دبیرستان 49 نفر است.

نمایی از مدرسه مخروبه ابتدایی روستای هویه


نمای از مدرسه دبیرستان

 

13)کاربری خانه بهداشت :

این کاربری با وسعت حدودا"200 متر مربع در جنوب روستا واقع شده است. این بافت قدیمی به حساب می آید که قدمت آن به 40 سال میرسد. سرانه این فضا0.19 متر مربع برای هر نفر میباشد .

نمایی از خانه بهداشت روستا

 

14) بافت های مسکونی:

در مطالعه فیزیکی سکونتگاههای روستایی توجه به نوع مصالح به کار رفته در بنا ودر نتیجه استحکام  دوام وطول عمر مفید بنا به اشاره تاثیر پذیری ساخت خانه و مسکن از داده های ناحیه ای و فرا ناحیه ای ضروری خواهد بود. برای چنین ارزیابی ای سکونتگاهها را بر حسب مصالح مورد استفاده در ساخت و با تعیین درصد هر یک از گروه های چهار گانه زیر طبقه بندی می کنند:

1- سکونتگاههای با دوام : با اسکلت فلزی بتن آجر وآهن وسنگ

2- سکونتگاههای نیمه بادوام: ساخته از آجروچوب سنگ وچوب و بلوک های سیمانی

3- سکونتگاههای کم دوام : ساخته از چوب وسنگ وچوب بالاخره از خشت وگل

4- سکونتگاههای بی دوام: سکونتگاههای موقتی ساخته شده از حصیر و چادر و...

براساس این دسته بندی وضعیت سکونتگاههای روستای هویه را می توان به شکل زیر عنوان نمود :

1- ابنیه با دوام یا نوساز در این روستا 11.1درصد از کل بناها را تشکیل می دهد. این بنا ها در سطح روستا پراکنده شده اند.

2- ابنیه نیمه دوام این روستا بیشترین درصد از بخشهای سکونتگاههای این روستا را تشکیل می دهد و88 درصد می باشد. این ابنیه از نوع مرمتی بوده و قابل سکونت هستند.

3- ابنیه بی دوام این روستا 9% از این بناها را تشکیل می دهد بنا های کم دوام  وبی دوام از نوع بناهای مخروبه هستند که در جدول زیر درصد آنها با هم محاسبه شده است در بنا های کم دوام مخروبه هنوز کسانی ساکن هستند.

با توجه به تعداد 274 خانوار ساکن در روستا تعداد 40 واحد مسکونی اظافه بر نیاز فعلی در روستا وجود دارد .بخشی از این بناها به علت مهاجرت ساکنان آن در بخشی از سال خالی است. اما عمده آنها واحدهای مخروبه و غیر قابل سکونت هستند.

انواع واحدها ی مسکونی

درصد

نوع مصالح

نوساز

1/11

تیرآهن و آجر

مرمتی (فابل سکونت)

88

خشت تیرآهن وچوب

مخروبه (غیر قابل سکونت)

9/.

گل و چوب

جمع

100

-

کیفیت ابنیه در روستا

مقایسه مساحت بنا های روستا به لحاظ کیفیت

 

14.1) تعیین نوع مصالح به کار رفته در ساختمان های موجود در روستا(بادوام نیمه بادوام و کم دوام):

در اینجا کیفیت ابنیه از لحاظ مواد ومصالح ساختمانی که در آنها به کار رفته واین دیدگاه که درچه برهه ای از زمان بنا شده اند مورد تحلیل قرار می گیرند. اگر مساکن را به بادوام ونیمه بادوام وکم دوام تقسیم کنیم مساکن بادوام مساکن تازه تاسیس وبا مصالح محکم از جمله تیر آهن وآجر سیمان است. اما ابنیه نیمه بادوام ابنیه ای می باشند که در آنها از مواد و مصالحی چون چوب و خشت خام وکاه گل استفاده شده است. ابنیه کم دوام نیزدر گروهی قرار می گیرند که می توان با مرمت و بهسازی آنها را قابل سکونت کرد. در ابنیه بی دوام نیز کاه گل و بعضا" سنگ استفاده می شود. این گروه از بنا ها به دلیل قدمت زیاد و نوع مصالح به کار رفته در آنها غیر قابل مرمت می باشند کیفیت ابنیه روستا از دیدگاه مصالح ساختمانی مورد استفاده بررسی می گردد.

- ابنیه با دوام نوساز :

در روستای هویه واحد های مسکونی نوساز عمد تا"در قسمت پایین روستا ودر امتداد رودخانه وجاده پراکنه شده اند. وبیشتر از مصالح بادوام از جمله اسکلت فلزی بتون آرمه آجر سنگ و تیر آهن است. لازم به یاد آوریست که اکثر بناهای نوساز جزء ارگان های دولتی هستند .

بناهای نوساز روستا

- ابنیه نیمه بادوام یا مرمتی:

 این نوع بناها در همه جای روستا پراکنده شده اند.این بناها از آجرو چوب سنگ و بلوک های سیمانی ساخته میشوند. یکی از مصالح مهم در این نوع بافت آجر است.  تحمل آجر در مقابل فشار بسیار زیادتر از خشت است. آجر گرانتر از خشت است. آشنایی با فن آجر پذی در گذشته های دور در ایران وجود داشته و حداقل از سه هزار سال پیش بناهایی در ایران باقی مانده که در آنها آجر به کار رفته است. نمونه بارز آن معبد چغازنبیل در جنوب شرقی شهر شوش است که قدمت آن به 1250 سال قبل از میلاد یعنی 3250 سال قبل می رسد.

از آجرها برای دیوارچینی، سقف، طاق زنی، کف سازی و بدنه سازی نیز استفاده می شود. اصولا" در روستاهای ایران آجر رواج چندانی نداشته و غالبا" از خشت و چینه گلی و سنگ استفاده میشده است.

وقتی در روستا از سنگ برای برای دیوار چینی استفاده میشود  قاعدتا" از گل نیز به عنوان ملات استفاده میکنند گل در واقع رایجترین ملات در نقاط روستاییست.

نمایی از ابنیه نیمه با دوام یا مرمتی روستا

- بناهای بی دوام یا مخروبه:

این نوع از بناها از سنگ وچوب وبالاخره از خشت وگل ساخته شده اند. مصالح اصلی و عمده بناهای روستایی سنگ و چب و خاک است.

نمایی از بناههای بی دوام یا مخروبه روستا

 

15) تعین نوع وسایل نقلیه و حجم تقریبی تردد آنها در معابر اصلی :

نقل و انتقال ساکنان روستای هویه توسط چهار مینی بوس که هر روز صبح دو مینی بوس به سمت شهر سنندج حرکت می کنند و بعد از ظهر به روستا باز می گردند وهمچنین سواری های شخصی وموتور سیکلت ها انجام می گیرد. باید یاد آوری کرد که جاده روستای هویه حدود سال 1343 با همکاری و همیاری مردم روستا و به وسیله بیل و کلنگ کشیده شده که بعدا" آن را توسعه داده اند. البته قبلا" این رفت وآمدها اکثرا" باپا و الاغ انجام میگرفت.

 

15.1) وضعیت عمومی معابر در حال حاضر:

شبکه معابر در سطح روستا از وضعیت خوبی برخوردار نیست  وفاصله روستا تا جاده ی اسفالته حدود 15 کیلومتر است. در ضمن در مورد کوچه های روستا باید بگویم که اصلا" وضع خوبی ندارند وبه جز قسمتی از روستا که طرح هادی در آن انجام شده دیگر بخش های روستا با کمترین بارندگی با گل آلودگی کوچه ها مواجه میشوند.

نمایی از سنگ فرش روستا

 

 

16) مراکز تجمع :

 

مرکز تجمع روستای هویه در جلوی روستا وکنار رودخانه وجاده اصلی قرار دارد ودر زبان محلی به آن (ورو دگه ی) می گویند. این مکان اکثرا" بعد از ظهرها شلوغ میشود وقتی که مردم ازباغهایشان به روستامی آیند.

نمایی از مرکز تجمع روستا

 

 

17) لوله کشی آب به سبک جدید و امروزی :

 

در حدود سال 1365 مردم با فعالیت و همکاری خود از ارتفاع کوهی که به(تونو گولمی )مشهور است آب چشمه طبیعی آن کوه(بالاتر از روستای سرهویه قرار دارد ) را به وسیله لوله به روستا انتقال دادند وهمچنین منبعی برای آن ساختند البته مردم قبل از این کار آب مورد نیاز خود را از چشمه های اطراف روستا(از جمله آب دره سروه زه ن وچشمه ی حوض وکانی حاجی سعید ومشهورتر از همه کانی ورینه) تامین می کردند.

 

 

18) راه اندازی نیروی برق روستا:

 

این کار در سال 1371 انجام شد وروستای هویه صاحب برق شد. برق روستا به برق سراسری شهرستان سرو آباد و مریوان وصل بود که در این دوره مردم بیستو چهار ساعته برق داشتند تا اینکه حدود سال هفتاد ونه برق منطقه را از مریوان قطع کردند و به سنندج وصل کردند. این کار به نظر اکثر مردم اشتباه بزرگی بود که دولت وقت مرتکب شد. از هفتادو هشت به بعد به دلیل اینکه برق و تیر های  برق از ارتفاع کوه بلند کشیده شده با کمترین باد برق منطقه قطع می گردد. باید یاد آور شد قبل از اینکه نیروی برق به روستا وارد شود مردم روشنای مورد نیاز خود را از طریق وسایل گوناگون به دست می آوردند ازجمله:

 

آتش زدن چوب های خشک:

 

این کار با وجود آسانی ظاهری با مشقت زیادی همراه بود. باید مردان هر هفته چند بار مسیر سی کیلومتری از روستا تا جایی که به (دواو)معروف است را طی می کردند واز آنجا هیزم ها را از درخت های بلوط جنگلهای زاگرس جدا  میکردند وبا الاغ به روستا می آوردند این کار در زمستان نیز ادامه داشت.

 

اتش زدن گردو:

 

در گذشه برای روشنایی وآتش هم از پوست گردو استفاده می کردند وهم از مغز گردو. مغز گردو به دلیل چربی که دارد راحت آتش می گیرد ودیر تمام و خاموش می شود.

 

چراغ انگلیسی و چراغ لامپا :

 

با گذشت چند سال دیگر از آن وسایل قدیمی آتش به ندرت استفاده می شد. این چراغ های جدید که با نفت کار میکرد رونق تازه ای به مردم آن زمان داده بود. البته چراغ دیگری نیز وجود داشت که به (چراغ موشینه) معروف بود و می گویند هم با نفت کار می کرده وهم با روغن.

 

 

19) ارتباطات:

 

- صدا و سیما:

 

حدود سال 1375 روستا تحت پوش برنامه های استانی-سنندج قرار گرفته است.

 

-  مرکزمخابرات و پست بانک:

 

در سال 1377 سیستم مخابراتی در روستا راه اندازی شد البته این کار فقط با یک خط تلفن برای مخابرات خلاصه می شد تا اینکه در سال 81 تمام مردم روستا در خانه ی خود صاحب تلفن شدند. در سال 90 هم روستای هویه به جمع روستاهایی پیوست که از نعمت شبکه موبایل برخوردار بودند که البته زیاد مثمر ثمر نبوده وبا کم وکاستی های زیادی رو به روست. در سال 88 نیز بنا به تقاضای مردم پست بانک به روستا اختصاص یافت. با آمدن پست بانک مشلات مردم در خصوص کار بانکی کاهش یافت.

نمایی از مخابرات و پست بانک روستا

 

20) شرکت تعاونی باغداران:

چند سال پیش کشاورزان برای به دست آوردن سود بیشتر از محصولات وکمتر کردن شر دلالان محلی اقدام به خرید سهم و تشکیل شرکت تعاونی کردند که البته این گونه نشد و الان بعد از گذشت چند سال به دلیل مدیریت نادرست به جای سود ضرر عائد مردم روستا شده و این شرکت هم تا مرز انحناء پیش رفته در صورتی که اقدامات لازم و مدیریت درست حکم فرما نشود طولی نمی کشد که شرکت منحل می شود و زحمات مردم به هدر می رود.

نمایی از فروشگاه و فروشنده

 

21) بازی های محلی وسنتی و نحوه برگزاری آنها:

1- جوراب بازی یا (گوروا بازی):

این بازی در گذشته بسیار دور متداول بوده و دارای سابقه ی دیرینه می باشد واکنون نیز با همان شیوه در میان مردم رایج است.

شیوه بازی: این بازی به گونه ای است که باید دسته جمعی انجام شود. در این بازی ابتدا تیم ها مشخص می شوند و بعد با اتفاق نظر تعداد امتیاز برای برنده شدن را مشخص می کنند بعد تعداد ده جوراب را به صورت دایره وار نزدیک به هم می چینند تا فردی که سکه در دستش است به راحتی بتواند تمام جوراب ها  را دور بزند بعد سکه میندازند(شیر وخط)تا ببینند که کدام تیم اول سکه را در اختیار دارد و بازی را شروع  می کند بعد یک نفر از تیم برنده سکه را می گرداند دیگر گروه ها نیز به حرکات دست او توجه میکنند تا ببینندسکه را در زیر کدام جوراب می گذارد بعد تیم رقیب با اتفاق نظر یکی از جوراب ها را به عنوان هدف (گول)انتخاب می کنند اگه درست باشد به تعداد جوراب ها ده امتیاز میگیرند اگه درست نباشد اقدام به حذف(قت) جوراب ها میکند تا به سکه مورد نظر برسند اگه موفق شوند سکه عوض می شود و نوبت به تیم رقیب می رسد تا سکه را زیر جورابها مخفی کنند در غیر اینصورت تیم برنده دوباره سکه را در اختیار دارد وبازی تا جایی ادامه می یابد تا به امتیاز مورد توافق برسند. باید این نکته را یادآور شد که امروزه این مراسم در شب های عروسی بیشتر انجام می شود.

2- بازی تاب تاب (دره کانی):

این بازی به گونه ایست که یک طناب را از یک ارتفاع آویزان میکنند وبیشتر بچه ها سوار آن می شوند.

در گذشته این بازی در اکثر روز ها رواج داشته ولی در عید ها بیشتر بوده است.

3 -بازی پرش (باز بازانی):

بازی پرش بین دو نفر یا بیشتر به دو صورت انجام میشود: الف) به صورت ایستاده وبدون دورخیز. ب) نوع دوم به صورت سه گام (سه باز) است.

4 -پرتاب تیر وسنگ:

پرتاب تیر: این بازی با تیرو کمان انجام میشده و هدفی را مشخص می کردند تا به طرف آن تیر را رها کنند .

پرتاب سنگ به وسیله تیر وکمان (قایش کیش): در گذشته این بازی رواج بیشتری داشته و الان تا حدی فراموش شده است. شیوه بازی به این گونه است که ابتدا از چوب تر، دسته دو لایه آن را تهیه میکردند سپس به اندازه مورد نظر آن را کوتاه می کردند بعد به دو سر آن (کیش) می بستند این کیش ها را معمو لا" از دستکش می بریدند و به دسته از پیش اَماده شده می بستند و به سمت هدف پرتاب می کردند حتی به وسیله آن نیز به شکار کرده اند.

5 -خولخولان

6 -بازی کوله کولانی

7 -بازی هفت سنگ

8 -گویزان (هه لماتانی)گردو بازی

9 -بازی چوزان (ریزان)

10 -چمه شارکی (قاوه قاوانی)

11 -بازی ئه ته ل مه ته ل(اتول متول)

12 -قمچانی

13 -قلان

14 -اجوز گوزگوز

15- بازی میرده زمه (بلند کردن سنگ  بزرگ ) 16.اسب سواری

17 -سرنج برنج و...

که توضیح هر کدام از آنها از حوصله این بحث خارج است.

 

22) اعیاد و نحوه برگذاری آنها:

الف- رمضان وقربان: مناطق کرد نشین به طور کلی به این دو عید دینی بسیار اهمیت می دهند.

درگذشته رسم بر این بوده که بعد از نماز عید مردم به خوشحالی می پرداختند و به خانه ی اقوام و همسایه ها می رفتند و روبوسی می کردند و همدیگر راحلال می کردند. دراول صبح این عیدها مردم لباس تازه می پوشند و معمولا" هر خانواده که دختر شوهر کرده داشته باشد برای دخترشان غذا(کاسه جژن) میفرستند.

ب- عید نوروز: این عید که به عید باستانی ایران مشهور است در تمام ایران گرامی داشته میشود.

شیوه برگزاری آن در گذشته در روستا به این شیوه بوده که قبل از نوروز بچه ها به پشت بام خانه ها میرفتند و شال خود را در خانه مردم آویزان میکردند و مردم هم هر چیز خوراکی که در دم دست بود به آن میبستند وامکان نداشت دوباره خالی بالا کشیده شود.       

    کلاو روچن کلاو روچن     چتی به ن پیمان بو کروچن در روز نوروز مردم به جمع کردن هیزم مشغول میشدند وآن را برای شب نوروز آماده می کردند شب که فرا می رسید مردم به پشت بام خانه هایشان می رفتند وآتش روشن می کردند و به خوشحالی می پرداختند.

 

23) اشاره به بنای چند آسیاب در گذشته وحال :

درگذشته روستا دارای چند آسیاب آبی سنتی بوده به طوری که با ابتکار و طرح و نقشه استاد کاران و معماران محلی در در داخل و خارج روستا بنا شده اند از جمله :

آسیاب بالا(آساوی سرین):

بنای این آسیاب در گذشته های دور توسط بناهای روستا ساخته شده است. این آسیاب آبی بوده و آب آن نیز از جوی آب مشهور به (جوی زواران) گرفته شده است. اما صاحب این آسیاب مالک میباشد و چندین صاحب داشته از جمله میرزا کریم و میرزا غفارو...اما از این آسیاب آبی، برای آرد کردن گندم و جو استفاده میشده است اکنون این آسیاب نابود شده اما جای آن هنوزباقی است.

آسیاب ولی محمد علی:

این آسیاب در در بالای روستا  ورو به سرهویه بنا شده وبرقی بوده و قدمت آن زیاد نیست صاحب این آسیاب ولی بوده است این آسیاب را می توان جزء آسیاب های شخصی روستا به حساب آورد چون تنها خانواده ی خودشان و اقوامشان از آن استفاده کرده اند. اما اکنون آثاری از این آسیاب باقی نمانده است.

آسیاب آبی استاد جمین:

 این آسیاب در پایین روستا قرار دارد و به آسیاب آبی استاد جمین مشهور است. برای چرخاندن این آسیاب از آب جوی رزان استفاده شده واز این آسیاب هم همانند آسیاب قبلی برای آرد کردن گندم و جو استفاده شده است بنای این آسیاب هنوز هم وجود دارد اما بدون استفاده باقی مانده است.

آسیاب حاجی بهرام :

این آسیاب در وسط روستا قرار دارد و به آسیاب (حاجی بارام )مشهور است این آسیاب قبلا"آبی بوده اما با گذشت زمان آن را تبدیل به برقی کرده اند. این آسیاب هم همانند آسیاب های قبلی گندم و جو آرد میکرده است. بنای این آسیاب همچنان برقرار است و هنوز هرز چند گاهی از آن استفاده می شود.

نمایی از آسیاب برقی حاجی بهرام

 

24) افراد هنرمند و صنعتگر:

اسامی تعدادی از افراد هنرمند و صنعتگر روستا.

در اینجا در رابطه با صنا یع و حرفه های گوناگون به اسامی چند نفراز باب نمونه اشاره می شود :

1- در رابطه با افراد حلاج و سازندگان نمد وفرنجی مانند : الله مراد رستمی

2- افراد جولا وجاجم باف و جانماز  بافنده ی پارچه ی (هه لاوه )و ... مانند: استاد اسمائیل امانی محمد عزیزو میرزا حسن.

3- در رابطه با حرفه ی خیاطی مانند: محمد رستمی اسمائیل واستاد خالد.

4- درباره ی حرفه ی لحاف دوزی: عبدالله رستمی و حاج احمد

5- درباره شغل کفاشی و پینه چی مانند: استاد احمد پسر استاد شکرالله

6- درباره ی شغل نجاری مانند: احمد مشهور به (احمد محمد بلا)وپسرش عبدالله وفیض الله واستاد رحیم.

7- در رابطه با صنعت آهنگری و لحیم کاری  مانند: استاد رحیم و استاد سعید مشهور به (سعید صبحان)و استاد باقر مشهور به(باقر جوقه)

8- در رابطه با حرفه ی بنایی مانند: استاد نجم الدین و استاد احمد و استاد عبدالله و استاد باقر ومشهورترین آنها استاد احمد و استاد باقر هستند.

نمایی از بنایی با سنگ استاد باقر

آری براستی انسانهای وارسته و نیک اندیش همراه با افراد هنر مند و زحمت کش در عرصه ی سازندگی و توسعه علم و صنعت به خاطر حفظ و شکوفایی فرهنگ ملی و رفع نیازمندی های مردمی تا سرحد خود کفایی نقش بسزایی را ایفا نمودند به طوری که سراسر عمر با برکت  و پرمنفعت خویش را در راه افتخار آفرینی برای وطن و در مسیر خدمت به همخیشان و هم وطنان خود سپری نمودند وبا نیک نامی از دنیا رفتند روحشان شاد و یادشان گرامی و جاوید باد.

 

25) پدیده ی خشک سالی و نماز طلب باران توسط مردان و(وه و یه وارانی )به وسیله ی کودکان:

بدیهی است که خشکسالی به عنوان یک پدیده ی طبیعی پیامد های تلخ و زیانهای بی شماری را برای روستائیان و کشاورزان و دامداران ببار می آورد ضرر و زیان هایی از قبیل نابود شدن محصولات کشاورزی و دامداری و...لذا به خاطرپایان یافتن این پدیده خانمان سوز و برای جلوگیری از خسارت های بیشتر و طلب ریزش رحمت پروردگار به هنگام بروز چنین سالی مردم و به ویژه روستائیان طبق آداب دینی خود با طرز خاصی به صورت دسته جمعی به خارج روستا می روند و پس از ادای دو رکعت نماز (صلاة الإستسفاء)خواندن نماز طلب باران پیشنماز خطبه ای ایراد می کند و به دنبال آن همگی با حالت خاصی رو به قبله می ایستند و دستهای خود را تا آنجا که ممکن است به طرف آسمان دراز می کنند ودر پیشگاه خداوند به دعا و التماس می پردازند و خاضعانه طلب بارش باران می کنند.

در زمان قدیم در چنین سالی  که باران نمی بارید علاوه بر ادای نماز باران به نحوی که بیان شد  از جهت دیگر رسم بر این بود که کودکان (دختر)و بچه های زیر پانزده سال و گاه بیشتر با ساختن عروسک (ووه وارانی)به نوعی از خداوند طلب بخشش و باریدن باران می کردند.

-       طرز ساختن عروسک (ووه وارانی):

نخست دو قطعه چوب بزرگ دو متری می آوردند و به حالت صلیب بدنه ی عروسک را می ساختند سپس با تکه پارچه های کهنه لباس ویژه ای را درست می کردند و بر آن دو چوب عروسک می بستند. به دنبال آن یکی از بچه ها به عنوان سردسته گروه آن را در دست می گرفت  وبقیه بچه ها پشت سر ار قرار می گرفتند و از رو ستا خارج می شدند و در بیرون روستا در حین راه افتادن و شروع به دعا و طلب باریدن باران این سرود را می سرودند ومی گفتند:

         ووه وارانی           یا خوا بواری

         باله گوله گنمی       ماله هژاری

امکان داشت این کار چند روز طول بکشد  تا اینکه خدای رحیم به لطف و کرم خود دعای آنان را اجابت می کرد و باران می بارید  آنهم به خاطر نیت پاک و خلوص پاک بودن بچه ها مگرنه امری است واضح که آمدن باران  یا نیامدن آن به ساختن عروسک بستگی نداشته و ندارد. در روستای هویه هم این کار انجام شده و بچه ها از روستا به طرف (بلوان )در بیرون روستا حرکت می کردند.

 

 (26طرز لباس پوشیدن مردان و زنان در گذشته :

در زمان قدیم و در گذشته نه چندان دور مردم روستا با ابتکار و با دست توانای هنرمند لباس خویش را تهیه می کردند به شکل که پیراهن و شلوار را از نخ بافته شده  از پنبه به نام (هه لاوه )و فرنجی را از پشم گوسفند و پسک را نیز از کورک مخصوص بعضی از حیوانات درست می کردند و می پوشیدند همچنین کلاه دستکش و جوراب و شال دور کمر رابا دست خود می بافتند و مورد استفاده قرار می دادند اینک به آداب پوشیدن لباس محلی می پردازیم.

1  -طرز لباس پوشیدن مردان:

باید دانست طرز لباس پوشیدن مردان در گذشته به این شکل بود که : به هنگام کار و انجام فعالیت های کشاورزی و دامداری از لباس کهنه و نا منظم یا (لباس کار)استفاده می کردند اما در روزهای تعطیلی و بیکاری به ویژه در ایام جمعه و اعیاد دینی و مذهبی و همچنین در زمستنان لباس تازه ومرتب و با  رنگ و نظم خاصی می پوشیدند به این شکل که نخست شلوار و پیراهن سفید را همراه با دستاریا (سورانی )می پوشیدند سپس بر روی آن (چوخورانک)با رنگهای مختلفی می پوشیدند و شالی را به دور کمر خود می بستند و غالبا" این شال را در جلو و روی ناف سه گره می زدند این سه گره بیانگر سه بیان زرتشت (پندار نیک گفتار نیک و کردار نیک)بود سپس دستمالی نیز در سمت راست کمر خود قرار میدادند به گونه ای که یک سر آن را به زیر شال فرو می بردند و سر دیگر آن را روی شال آویزان می کردند  همچنین خنجری را که در غلافش بود در جلو کمر زیرسه گره  شال فرو می بردند ودسته آن بیرون می ماند و تسبیح خود را به دسته خنجر می بستند .همچنین از کلاهی استفاده می کردند که زنان روستا آنهارا درست کرده بودند وروی کلاه هم رشتی می بستند وهمچنین روی لباس خود از فرنجی استفاده می کردند.

طرز لباس پوشیدن زنان در گذشته:

در گذشته زنان پارچه سفید به نام (هه لاوه)را که افراد جولا(نساج)آنرا از نخ پنبه ای با دست توانای خود بافته بودند  زنان آنرا با نخ و سوزن به شکل پیراهن دراز سنتی می دوختند  وگاهی هم روی پیراهن (سوخمه) وروی سوخمه هم قبای دراز سنتی و روی قبا هم (سلته) می پوشیدند به طوری که جلو سخمه را با سکه های دو ریالی و پنج ریالی که به طور ماهرانه ای توسط افراد زرگر محلی سوراخ ویا دسته کوچک نقره ای به آنها وصل شده بود به صورت ردیف و زنجیر وار می پوشاندند و بر سطح جلو آنها می دوختند.

-       فرق  لباس پوشیدن زنان متاهل با دختران مجرد:

در گذشته وجه تمایز زنان و دختران از روی لباس به این گونه بود که : زنان متاهل کلاهی به نام (فیس)که پوشیده از سکه های قدیم و جدید نقره ای بود و به آن نیز (تاقی زر)می گفتند بر سر خود می گذاشتند وسر پوش مخصوصی به نام (لچک)از پشت گردن به آن نسب می کردند به طوری که شانه ها و دوش آنرا کاملا" می پوشاند سپس در کنار فیس یا گوش خود نیز زیور آلاتی از قبیل(قه تاره و لاسه ره)وصل می کردند و گوشواره به گوش آویزان می کردند و گردن بند به گردن می انداختند و موهای خود را به طرز زیبایی درست می کردند وآنها را به صورت (پلکه) در می آوردند.

-       شیوه لباس پوشیدن دختران و علامت مجرد بودن آنها:

باید دانست که دختران از زیور آلات زنان متاهل استفاده نمی کردندجز اینکه مانند آنان پیراهن نخی دراز می پوشیدند و شال ساده ای به دور کمر خود می بستند و از گردنبند و سمل و میخک استفاده می کردند همچنین در مچ دست خود مهره های ریز و درشت قرار می دادند اما در دوران مجردی هیچگاه از تاقی زر و لاسره و گوشواره استفاده نمی کردند تا اینکه مردم بدانند که او هنوز ازدواج نکرده و دوشیزه می باشد. پوشیدن پیراهن ساده و دراز برسر نهادن کلاه ساده و مخصوص دختران و نصب (قوچک)از پشت گردن به آن.

(قوچک: تکه پارچه ی دوخته شده به شکل مستطیل بودکه حدود پنجاه سانتی متر طول و پانزده سانتی متر عرض داشت به طوری که از پشت گردن  یک سر آن به کلاه ساده او وصل بود و سر دیگرآن روی پشت او آویزان بود و به شال یا کمربند او می رسید و گیسو هایش را می پوشاند.)

 

27) معرفی مسائل و مشکلات روستا از نظر ساکنین آن:

در برداشت میدانی که از سطح روستا به عمل آمد این موارد شامل :

1- نامناسب بودن مدرسه دبیرستان تازه احداث

2-  فرسوده بودن مدرسه ابتدایی موجود

3- بیکاری جوانان

4- کمبود پزشک

5- فرسوده بودن خانه بهداشت

6- کمبود امکانات ورزشی و فرهنگی

7- قطعی پی در پی برق

8- قطعی مداوم آنتن موبایل

9- جاده خکی روستا

10- کوچه های تنگ و نامناسب

11- اجرا نشدن طرح هادی در تمام سطح روستا

 

درنهایت از تمامی کسانی که اینجانب(سیروان احمدی) را در انجام این پروژه یاری نمودند کمال تشکر را دارم.

 

ضمن تشکر از مهندس سیروان احمدی در جهت زحماتی گرانبهایی که در این ضمینه کشیده اند،جهت دریافت فایلهای اصلی و کامل  شما عزیزان میتوانید با ارسال و  ذکر مشخصاتتون یک ایمیل با عنوان(پروزه پایانه نامه روستایی هویه)به ایمیلهای معرفی شده در سایت بفرستید تا بنده در اسرأ وقت فایلها را تقدیم حظورتان کنم و یا اینکه از خود جناب اقایی مهندس  فایلها را دریافت کنید.

زندگی قشنگی لبخند من و توست  همین...

                                                                                                                                         با تشکر   امانی